~ગુજરાત વન વિભાગે વંતારાના તકનીકી સહયોગથી કચ્છના બન્ની ઘાસિયા મેદાનોમાં 20 કાળિયાર મુક્ત કર્યા. આ પહેલ સ્થાનિક વન્યજીવો અને ઘાસિયા મેદાનની જૈવવિવિધતાના પુનઃસ્થાપન તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
Jamnagar/ Kutchh, Gujarat, Aug 17 (VNI): ભારતના 80મા સ્વતંત્રતા દિવસે ગુજરાત વન વિભાગે વંતારા સ્થિત ગ્રીન્સ ઝુઓલોજિકલ રેસ્ક્યૂ એન્ડ રિહેબિલિટેશન સેન્ટર (GZRRC)ના તકનીકી સહયોગથી કચ્છના બન્ની ઘાસિયા મેદાનોમાં 20 કાળિયાર (બ્લેકબક) મુક્ત કર્યા છે.
આ પહેલ સ્થાનિક વન્યજીવોના પુનઃસ્થાપન અને બન્નીના અનોખા ઘાસિયા મેદાનની ઇકોલોજીકલ લાક્ષણિકતાઓ તથા જૈવવિવિધતાના સંવર્ધન તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
મુક્ત કરાયેલા 20 કાળિયારમાં પાંચ નર અને 15 માદાનો સમાવેશ થાય છે. જરૂરી મંજૂરીઓ મેળવ્યા બાદ તેમને વંતારા, જામનગરથી બન્ની ખાતે સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રક્રિયામાં પશુચિકિત્સા તપાસ, આરોગ્ય સ્ક્રીનિંગ, ક્વોરેન્ટાઇન, રોગ નિરીક્ષણ, સુરક્ષિત અને માનવીય પરિવહન તથા મુક્તિ માટેના નિર્ધારિત પ્રોટોકોલનું પાલન કરવામાં આવ્યું હતું.
બન્નીના ઘાસિયા મેદાનોમાં સ્થાનિક તૃણાહારી પ્રાણીઓનું પુનઃસ્થાપન સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. કાળિયાર ઉપરાંત ચિંકારા, નીલગાય અને જંગલી ભૂંડ જેવા તૃણાહારી પ્રાણીઓ આ લેન્ડસ્કેપના કુદરતી પ્રાણી સમૂહનો હિસ્સો રહ્યા છે. તેમના પુનઃસ્થાપનથી કુદરતી શિકારી-શિકાર સંબંધોને ટેકો મળવાની સાથે ઘાસિયા મેદાનની ઇકોસિસ્ટમની પુનઃપ્રાપ્તિમાં પણ મદદ મળશે.
ગુજરાતના ચીફ વાઇલ્ડલાઇફ વોર્ડન ડૉ. જયપાલ સિંહ, IFSએ જણાવ્યું હતું કે સ્થાનિક વન્યજીવોનું પુનઃસ્થાપન તંદુરસ્ત લેન્ડસ્કેપ્સના પુનઃનિર્માણનું મહત્વપૂર્ણ પાસું છે. તેમણે બન્નીમાં 20 કાળિયારની મુક્તિને આ અનોખા ઘાસિયા મેદાનની ઇકોલોજીકલ લાક્ષણિકતા અને જૈવવિવિધતા પુનઃસ્થાપિત કરવાના સતત પ્રયાસોમાં મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ ગણાવી હતી.
વંતારાના સ્પેશિયલ ડિરેક્ટર, કમ્પ્લાયન્સ એન્ડ ડ્યુ ડિલિજન્સ, અજિત કુલકર્ણીએ જણાવ્યું હતું કે સ્થાનિક પ્રજાતિઓને તેમના કુદરતી લેન્ડસ્કેપમાં ફરીથી સ્થાપિત કરવા માટે માત્ર પ્રાણીઓને મુક્ત કરવું પૂરતું નથી. તેના માટે નિવાસસ્થાન, પ્રજાતિઓ, હેબિટાટ ડાયનેમિક્સ, વસ્તી આયોજન તથા મુક્તિ બાદની લાંબા ગાળાની દેખરેખની જરૂરિયાત રહે છે. તેમણે ગુજરાત વન વિભાગ અને સરકારના સંવર્ધન પ્રયાસોમાં તકનીકી સહયોગ આપવા બદલ સન્માનની લાગણી વ્યક્ત કરી હતી.
બન્ની ખાતે કાળિયાર મુક્તિ સમગ્ર ગુજરાતમાં સ્થાનિક તૃણાહારી પ્રાણીઓની વસ્તીને મજબૂત કરવાના વ્યાપક કાર્યક્રમનો એક ભાગ છે. પર્યાવરણ, વન અને જલવાયુ પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા 500 કાળિયાર અને 100 ચિંકારા સ્થાનાંતરણને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. બન્ની ગ્રાસલેન્ડ ફોરેસ્ટ ડિવિઝને આ કાર્યક્રમ માટે વંતારાનો તકનીકી સહયોગ લીધો છે, જેમાં વિશિષ્ટ તૃણાહારી પરિવહન વાહનો, પોર્ટેબલ બોમા સિસ્ટમ્સ, પશુચિકિત્સા કુશળતા તથા સુરક્ષિત હેન્ડલિંગ અને પરિવહન માટે સહાયનો સમાવેશ થાય છે.
ગુજરાત વન વિભાગના સંવર્ધન પ્રયાસોમાં વંતારાએ અગાઉ પણ સહયોગ આપ્યો છે. ચીફ વાઇલ્ડલાઇફ વોર્ડનની મંજૂરી સાથે બરડા વન્યજીવ અભયારણ્યમાં આશરે 80 ચિત્તલના પુનઃસ્થાપનમાં પણ સહાય કરવામાં આવી હતી. બન્ની પહેલ રાજ્ય સરકાર અને ગુજરાત વન વિભાગના નેતૃત્વ હેઠળ વન્યજીવ વ્યવસ્થાપન, પશુચિકિત્સા, સ્થાનાંતરણ અને મુક્તિ બાદના મોનિટરિંગ ક્ષેત્રે તકનીકી સહયોગના આ મોડેલને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
ભારત પોતાના 80મા સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી કરી રહ્યું છે ત્યારે બન્નીમાં કાળિયારનું પુનરાગમન એ સંદેશ આપે છે કે કુદરતી વારસાનું સંરક્ષણ માત્ર પ્રજાતિઓને બચાવવા પૂરતું નથી, પરંતુ તેઓ ફરીથી મુક્તપણે જીવી અને સમૃદ્ધ થઈ શકે તેવા કુદરતી નિવાસસ્થાનોના પુનઃસ્થાપન સાથે પણ જોડાયેલું છે. VNI NEWS, Banni Grasslands, Blackbuck, Gujarat Forest Department, Vantara, Wildlife Conservation, Kutch, Grassland Ecosystem, Wildlife Restoration, Gujarat Wildlife, Antelope Cervicapra, VNINews, VNINews.com